Policja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Policja jest fundamentem stabilnego i bezpiecznego państwa, jednak czasami bywa również skutecznym narzędziem w rękach władzy, stosowanym do narzucania społeczeństwu swej woli i tłumienia protestów.

Utrzymywanie policji może być zastrzeżone wyłącznie dla państwa, jak obecnie w Polsce, może jednak należeć również do jednostek samorządu terytorialnego, jak w Wielkiej Brytanii i w USA.

W Polsce policja liczy około 100 tysięcy osób, z czego 58% służy (funkcjonariusze) i pracuje (pracownicy cywilni) w pionie prewencji, 34% w kryminalnym, a pozostałe 8% w działach pomocniczych. Wiekowo wśród polskich funkcjonariuszy przeważa grupa 30-40-latków (44%), dalej plasują się 40-50-latkowie (25%) i 25-30-latkowie (21%), policjanci w wieku poniżej 25 i powyżej 50 lat stanowią 5% stanu. Większość policjantów ma wykształcenie średnie (72%), wyższe ma 27%, a podstawowe i zawodowe jedynie 1%.

Historia Policji

Wyraz "policja" pochodzi od greckiego słowa "politeia" i łacińskiego "politia". W świecie nowożytnym pojawia się około roku 1500 w Francji jako "police".

W wieku XVI i XVII nazywano policją całą wewnętrzną administrację poza sądownictwem, wojskowością i skarbowością (państwo policyjne). Pozostałością tego tak szerokiego ujęcia zakresu pojęcia "policja" było używanie jeszcze w okresie międzywojennym całego szeregu prawnych instytucji administracyjnych, mających na celu zapewnienie społeczeństwu bezpieczeństwa w rozmaitych dziedzinach. Za przykład można podać nazwy różnorakich instytucji, np. "Policja lekarska", "Policja sanitarna", górnicza, leśna, pocztowa et cetera (dzisiaj używa się określeń takich jak "inspekcja", "straż" itp.)

Policja w Polsce

Ten artykuł jest częścią serii
Polityka Polski
p • d • e

Prawo

Władza wykonawcza

Władza ustawodawcza

Samorząd terytorialny

Wybory

Polityka zagraniczna

Wikiprojekt Polityka

Organizacja Policji

Policja składa się z następujących służb:

kryminalnej
prewencyjnej (w tym oddziałów prewencji i pododdziałów antyterrorystycznych)
wspomagającej
lotnictwa policji
śledczej
wodnej
Wyższej Szkoły Policji, ośrodków szkolenia i szkół policyjnych
do spraw z walką z przestępczością gospodarczą

W skład Policji wchodzi też policja sądowa.

Zadania Policji

ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami godzącymi w te dobra;
ochrona bezpieczeństwa i porządku, zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, w transporcie i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach;
wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw i wykroczeń
działania profilaktyczne (prewencyjne) w celu ograniczenia popełniania przestępstw i wykroczeń a także wszelkim zachowaniom kryminogennym, współpraca w tym zakresie z innymi podmiotami;
kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych obowiązujących w miejscach publicznych, a także związanych z działalnością publiczną;
zarządzanie informacją kryminalną, prowadzenie baz danym Systemu Informacyjnego Schengen SIS, DNA;
współpraca z policjami innych państw, realizacja zadań wynikających z podpisanych umów międzynarodowych i odrębnych przepisów;
nadzór nad strażami gminnymi/miejskimi oraz nad innymi specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami

Uprawnienia Policji

W ramach wykonywania swoich ustawowych obowiązków Policja wykonuje czynności: operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-porządkowe.

Wykonując wymienione czynności policjanci mają prawo do:

legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości (z uzasadnieniem);
zatrzymywania osób na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;
zatrzymywania osób pozbawionych wolności, które korzystając z przepustki nie powróciły w wyznaczonym terminie do Zakładu Karnego lub Aresztu Śledczego;
zatrzymywania osób stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego i mienia;
pobierania od osób wymazu ze śluzówki policzków celu identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, jeżeli ustalenie tożsamości w inny sposób nie jest możliwe, pobierania materiału biologicznego ze zwłok ludzkich o nieustalonej tożsamości;
przeszukiwania osób i pomieszczeń na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;
dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary;
obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a w określonych przypadkach, także i dźwięku,
kontrolowanie rodzaju używanego paliwa przez pobranie próbek paliwa ze zbiornika pojazdu;
żądania pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, oraz zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy, w ramach obowiązujących przepisów prawa.

Środki przymusu bezpośredniego stosowane przez policję

kajdanki i prowadnice
pałka policyjna
kaftan bezpieczeństwa
gaz drażniący
siła fizyczna
pasy i siatki obezwładniające
pies i koń służbowy
wodne środki obezwładniające
kolczatka drogowa
pociski niepenetracyjne miotane z broni palnej
broń palna
- Pistolety:
  - Walther P99 (produkowany w Polsce w Fabryce Broni Łucznik na licencji)
  - Glock-17
  - Glock-19
  - Glock-26
  - P-83 Wanad
  - P-64
  - CZ-75 (limitowane użycie)
  - Gward (praktycznie wycofany)
  - Taurus PT99 (praktycznie wycofany)
- Pistolety maszynowe
  - PM-84 Glauberyt
  - PM-98 Glauberyt
  - H&K MP5 (limitowane użycie)
  - H&K UMP (wariant 9mm, limitowane użycie)
  - IMI Uzi (limitowane użycie)
  - FN P-90 (limitowane użycie)
  - PM-63 RAK (praktycznie wycofany)
- Karabinki automatyczne
  - AKMS
  - H&K G-36 (limitowane użycie)
  - HK-416 (limitowane użycie w oddziałach antyterrorystycznych)
  - HK-417 (limitowane użycie w oddziałach antyterrorystycznych)
- Karabiny wyborowe
  - SWD
  - SAKO TRG-21
  - SAKO TRG-22
  - SAKO TRG-42
- Granatniki
  - RWGŁ-3
  - AWGŁ-1
  - GL-06
  - HK69
- Strzelby
  - Mossberg 590
  - Remington 870 MCS
  - Hatsan
  - Benelli M3 (limitowane użycie)

Podstawę prawną użycia środków przymusu bezpośredniego stanowią przepisy ustawy o Policji, do której aktami wykonawczymi są:

1. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia przypadków oraz warunków i sposobów użycia przez policjantów środków przymusu bezpośredniego z 17 września 1990 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 70, poz. 410 z późniejszymi zmianami)^[1],

2. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez policjantów z 21 maja 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 63, poz. 296 z późniejszymi zmianami)^[2],

3. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i warunków użycia oddziałów i pododdziałów Policji oraz Sił Zbrojnych RP w razie zagrożenia bezpieczeństwa lub niebezpiecznego zakłócenia porządku publicznego oraz zasad użycia broni palnej przez te jednostki z 5 maja 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 63, poz. 297)^[3].